 |
ΑΦΙΕΡΩΜΑ |
 |
Παιδεία και Έρευνα
< Δελτία Τύπου
< Ρεπορτάζ
< Σκέψεις - Παρεμβάσεις
Πλαίσιο
Οι υποψήφιοι διδάκτορες (ΥΔ εφεξής) όχι μόνο θα μπορούσαν να προσφέρουν βοήθεια στο διδακτικό έργο, αλλά πρέπει να απαιτείται κάτι τέτοιο. Πηγαίνοντας παραπέρα, θα πρόσθετα ότι πρέπει να συμμετέχουν στη διαχείριση έρευνας (εννοώ να εμπλακούν για να μάθουν, όχι για να είναι παίκτες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων). Δεδομένου ότι το πανεπιστήμιο «παράγει» και διδάκτορες, όχι για να πάρουν το επίδομα διδακτορικού από τον εργοδότη τους, αλλά για να στελεχώσουν ακαδημαϊκές και ερευνητικές θέσεις, είναι αδιανόητο να μη τους εκθέτει τουλάχιστον το πανεπιστήμιο στην ακαδημαϊκή διδασκαλία και στη διαχείριση (πέραν της εκτέλεσης) έρευνας. Πολιτική ανάδειξης στελεχών!
Ο ρόλος του ΥΔ (πέραν της απαίτησης για πρωτότυπο και επιστημονικώς επαρκές και τεκμηριωμένο ερευνητικό έργο), πρέπει να είναι περίπου ως εξής:
Ο ΥΔ πρέπει κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής να
Αναπτύξει δεξιότητες για τη εκπόνηση ερευνητικού προγράμματος
Αναπτύξει δεξιότητες για καθοδήγηση ερευνητικής δραστηριότητας στον τομέα του
Αποκτήσει διδακτική εμπειρία (σχεδιασμός και οργάνωση μαθήματος, εξετάσεις/εργασίες, βαθμολόγηση, επαφή με φοιτητές)
Προτείνω να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτηση διδακτορικού διπλώματος
η παροχή βοηθητικού διδακτικού έργου επί τρία (3) εξάμηνα, σε ένα (1) προπτυχιακό μάθημα ανα εξάμηνο
η συμμετοχή στην ανάπτυξη και διαχείριση ερευνητικών δραστηριοτήτων
Βοηθητικό διδακτικό έργο θεωρείται η ενασχόληση με μία τουλάχιστον από τις παρακάτω δραστηριότητες:
1. Σχεδιασμός του μαθήματος ή εργαστηρίου
2. Προετοιμασία υλικού (εποπτικό, σημειώσεις, κλπ)
3. Διόρθωση εργασιών και γραπτών εξετάσεων (πρόταση προς τον διδάσκοντα ο οποίος έχει και την αποκλειστική ευθύνη)
4. Επίβλεψη εργασιών
5. Διδασκαλία φροντιστηριακών ασκήσεων σε ομάδες φοιτητών όχι μεγαλύτερες από το 1/3 της τάξης
6. Επίβλεψη εργαστηριακών ασκήσεων (παρουσία πάντα πιστοποιημένου προσωπικού για την ασφάλεια)
7. Διευκρινίσεις προς φοιτητές (ώρες γραφείου)
8. Άλλο;
Σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται η υποκατάσταση διδάσκοντος κατά τις ώρες διδασκαλίας του μαθήματος. Η υποκατάσταση διδάσκοντος από ΥΔ είναι αυτεπάγγελτο πειθαρχικό παράπτωμα του διδάσκοντος.
Οι «βοηθοί διδασκαλίας» θα ανακοινώνονται στην αρχή του εξαμήνου για κάθε μάθημα στο οποίο θα εμπλέκονται. Η εβδομαδιαία απασχόλησή τους θα είναι μέχρι το διπλάσιο των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος.
Περιφερειακά ζητήματα:
A. Η διαχείριση των ΥΔ ως «δεξαμενή πόρων» βοηθητικής διδασκαλίας είναι ευθύνη του Τομέα (κατά προτίμηση του Τμήματος) και όχι των επιβλεπόντων καθηγητών της διατριβής.
B. Σε μια «πολιτική ανάδειξης στελεχών», το Τμήμα πρέπει να καταβάλλει κάθε προσπάθεια ώστε οι ΥΔ να εμπλέκονται στη βοηθητική διδασκαλία περισσότερων από ένα μαθημάτων στα τρία εξάμηνα της υποχρέωσής τους.
Ως ανάπτυξη και διαχείριση ερευνητικών δραστηριοτήτων θεωρούνται:
1. Η συμμετοχή στην ανάπτυξη και παρακολούθηση ερευνητικών προγραμμάτων (συγγραφή προτάσεων, παρακολούθηση νεώτερων ΥΔ, κλπ)
2. Η παρουσίαση εργασιών σε σεμινάρια του Τμήματος αλλά και της ερευνητικής ομάδας
3. Η ανάπτυξη εργαστηριακών διατάξεων
Η πιστοποίηση της συμμετοχής θα γίνεται με τεκμηριωμένη έκθεση του επιβλέποντος.
Υπότροφοι
Για να τα συνδέσουμε με την προοπτική ουσιαστικής μεταρρύθμισης προτείνω τη θέσπιση της θέσης Υπότροφου ΥΔ (ΥΥΔ). Οι ΥΥΔ εντός του πρώτου εξαμήνου της ανάδειξής τους «χρεώνονται» σε επιβλέποντα καθηγητή της διατριβής τους.
Οι υποτροφίες ΥΔ είναι μέχρι τριετούς διάρκειας και παρέχονται από:
A. Το Υπουργείο Παιδείας, μία ανά μέλος ΔΕΠ ανεξαρτήτως βαθμίδας – μία έξτρα υποτροφία ανά πρωτοδιόριστο μέλος ΔΕΠ για μία τριετία
B. Το Ίδρυμα από το 15% του Ειδικού Λογαριασμού Έρευνας ή/και από χορηγίες μόνον για ΔΕΠ στις βαθμίδες Λέκτορα και Επίκουρου Καθηγητή
Σχετικά με το Α, χρειάζεται μια καλύτερη ανάλυση ώστε η υποχρέωση του Υπουργείου να είναι πιο ουσιαστική. Παραδείγματος χάριν, μπορεί για το ΔΕΠ ανθρωπιστικών σπουδών να πρέπει να αναλογούν δύο (2) ΥΥΔ, δεδομένου ότι οι άλλοι ερευνητικοί πόροι είναι ουσιαστικά ανύπαρκτοι, ενώ είναι πολύ περισσότεροι (οι πόροι) στην Ιατρική ή Πολυτεχνείο.
Σχετικά με το Β, το Ίδρυμα θα μπορεί, μετά από αιτιολογημένη έκθεση Τμήματος να «δίνει» υποτροφίες σε μεγαλύτερες βαθμίδες ως «πακέτο προσέλκυσης» επιφανών επιστημόνων. Επίσης, μετά από αίτημα του ιδίου και αιτιολογημένη έκθεση του Τμήματος, μπορεί να «δίνεται» ΥΥΔ σε ομότιμους καθηγητές.
Μεταρρύθμιση;
Ισχυρίζομαι ότι τα παραπάνω συμβάλλουν σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση:
1. Σε θεσμικό επίπεδο, η κοινωνία (μέσω του Υπουργείου Παιδείας) αναγνωρίζει τη σύνδεση ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας και κυρίως εξασφαλίζει μια ελάχιστη συνέχεια για όλες ανεξαιρέτως τις γνωστικές περιοχές (σημείο Α και σημείωση).
2. Η κοινωνία (μέσω της υποχρέωσης που περνάει στο Ίδρυμα) αναγνωρίζει, πρώτον, την ανάγκη παροχής βοήθειας προς το προσωπικό των χαμηλότερων βαθμίδων για να αναπτυχθούν επιστημονικά και επαγγελματικά και κυρίως σπάει (ή τουλάχιστον αμβλύνει) την ανάγκη προσάρτησης στο άρμα υψηλόβαθμων καθηγητών και, δεύτερον, χρεώνει υποχρεώσεις στους υψηλόβαθμους να «τρέξουν» ώστε να συντηρήσουν τις ερευνητικές τους ομάδες (κατά τεκμήριο έχουν τόσο την εμπειρία όσο και το prestige ).
3. Σε κάθε περίπτωση αναγνωρίζεται περίοδος προσαρμογής για τους νεοδιόριστους, ανεξαρτήτως βαθμίδας.
4. Εισάγει τη λογική ότι « αν θέλω να προσελκύσω κάποιον εξαιρετικό επιστήμονα πρέπει να κάνω το κάτι παραπάνω» και παρέχει ένα (μικρής ίσως βαρύτητας – θα πρέπει να ενισχυθεί με ευελιξίες του τύπου κονδύλια για εργαστήριο ή αναλώσιμα) εργαλείο.
5. Μέσω του 15% των ερευνητικών προγραμμάτων γίνεται μια (μικρής έκτασης) ανακατανομή από τους έχοντες στους μη έχοντες.
Με τη λογική ότι μια ερευνητική ομάδα καθηγητής-τέσσερεις ΥΔ είναι περίπου το τυπικά άριστο μέγεθος, κανένα μέλος ΔΕΠ δεν θα μπορεί να «έχει» περισσότερους από τρεις (3) ΥΥΔ. Όποιο μέλος ΔΕΠ θέλει περισσότερους, μπορεί να έχει ένα στρατό, είτε φροντίζοντας για τη χρηματοδότησή τους ή προσελκύοντας άμισθους ΥΔ.
Λίγα οικονομικά - casestudy το ΕΜΠ
Τον Ιούνιο 2004 και 2006 το ΕΜΠ αριθμούσε 606 και 627 μέλη ΔΕΠ, αντιστοίχως. Αν ίσχυαν το 2004 όσα αναφέρω παραπάνω, σήμερα στο ΕΜΠ θα υπήρχαν περί τους 650 ΥΥΔ, χρηματοδοτούμενοι από το Υπουργείο. Με μηνιαία υποτροφία 800 ευρώ και με πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, το ετήσιο κόστος είναι περίπου 9 εκατομμύρια ευρώ. Πολλά χρήματα! Λιγότερα όμως από το ετήσιο κόστος των 416 ΣΙΔΑΧ (Συμβάσεις Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου) της τελευταίας μόνον φουρνιάς μονιμοποιήσεων που υποχρεώθηκε (;) να κάνει το ΑΣΕΠ (Απρίλιος 2006). Οι μόνιμοι πλέον εργαζόμενοι αυτοί, δεν έχουν αντικείμενο εργασίας και πιθανότητα ούτε καρέκλα να καθήσουν. Μιλάμε για ομαδική προσφυγή για μονιμοποίηση συμβασιούχων που καλύπτουν πάγιες ανάγκες, πολλοί από τους οποίους εργάζονταν σε ερευνητικά προγράμματα.
