Στη σημερινή συγκυρία τα θέματα που αποτελούν κρίσιμα εθνικά θέματα και στα οποία η Αριστερά θα πρέπει να έχει σαφή και ξεκάθαρη τοποθέτηση είναι αρκετά.

Καταρχάς το Μακεδονικό. Παρά το γεγονός ότι το θέμα αυτό έχει πάρει ακόμη μια αναβολή, κυρίως λόγω της κωλυσιεργίας για ένταξη της ΦΥΡΟΜ στο ΝΑΤΟ, ωστόσο τόσο η ελληνική κυβέρνηση αλλά ακόμη περισσότερο η Αριστερά δεν μπορεί να μην έχει σαφή τοποθέτηση για το όνομα της γειτονικής χώρας. Σε ό,τι αφορά κυρίως την Αριστερά, αυτή οφείλει να ξεκαθαρίσει τη θέση της, σεβόμενη πάνω απ’ όλα τις αρχές της, σύμφωνα με τις οποίες ένα αριστερό κόμμα δεν μπορεί να αφήνει σε εσωτερικό επίπεδο διαπραγματεύσιμο ένα θέμα για το οποίο ο ενδιαφερόμενος λαός έχει αποφασίσει με συνταγματικό τρόπο. Από την άλλη μεριά, ένα αριστερό κόμμα οφείλει να κλείσει με σαφή τρόπο μια συζήτηση που αναπαράγει τον πιο ακραίο εθνικισμό –μέχρι αλυτρωτισμό- και επιτρέπει την «εγκατάσταση» στην ελληνική κοινωνία μιας απολύτως εθνικιστικής νοοτροπίας.

Το δεύτερο κρίσιμο θέμα είναι και πάλι το κυπριακό. Οι προεδρικές εκλογές στην Κύπρο τον Φεβρουάριο του 2008, ξαναεπικαιροποιούν το θέμα της λύσης του κυπριακού. Αυτή η «κινητική» ακινησία που επιβλήθηκε λόγω Τάσου Παπαδόπουλου στο κυπριακό εκ των πραγμάτων με τις εκλογές–ακόμη και με επανεκλογή Παπαδόπουλου- θα αλλάξει. Όπως φαίνεται, το ίδιο το ΑΚΕΛ, το οποίο βλέπει πλέον ως ορατή πιθανότητα τη Διχοτόμηση του νησιού, εξαιτίας της πολιτικής Παπαδόπουλου, επαναπροσδιορίζει τη θέση του και προσπαθεί με την υποψηφιότητα Χριστόφια να επαναφέρει τη λύση της ομοσπονδίας ως τη μοναδική λύση του κυπριακού. Η Αριστερά στην Ελλάδα οφείλει να έχει ξεκάθαρη θέση. Η μονίμως επαναλαμβανόμενη θέση «της μόνιμης και βιώσιμης λύσης» δεν αποτελεί αριστερή θέση, συνιστά υπεκφυγή. Η Αριστερά ή είναι με την ομοσπονδία, που σημαίνει ότι οι Τουρκοκύπριοι είναι ισότιμοι παίχτες της λύσης, ή δεν είναι. Κι αυτή η ομοσπονδία πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ανοιχτής συζήτησης (τι εννοούμε με τον όρο ομοσπονδία, ποιες δεσμεύσεις συνεπάγεται, αλλά και σε ποια επίπεδα η Αριστερά πρέπει να συμβάλλει στον αναστοχασμό της ιστορίας της Κύπρου και του κυπριακού).

Το άλλο μεγάλο θέμα που είναι μονίμως στην επικαιρότητα είναι βεβαίως η Τουρκία. Τα ανοιχτά ζητήματα είναι πολλά και σύνθετα. Καταρχάς, η Αριστερά οφείλει να ξαναπροκαλέσει (επειγόντως θα έλεγα) τη συζήτηση για τους εξοπλισμούς των δύο χωρών. Μια συζήτηση με πολλές προεκτάσεις, κοινωνικές, οικονομικές αλλά και ιδεολογικές, οι οποίες πολύ λίγο θίγονται και ακόμη λιγότερο καταλήγουν σε μια σαφή θέση της Αριστεράς. Μια σαφής θέση έχει ως προαπαιτούμενο την αλλαγή θέασης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, την αλλαγή θέασης της Τουρκίας ως προαιώνιου εχθρού «του Ελληνισμού».

Η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας επίσης είναι από τα μεγάλα θέματα προς συζήτηση για την Αριστερά. Με δεδομένη τη θέση του Σαρκοζί, με δεδομένη την ανάπτυξη ενός αντιτουρκικού, αντιμουσουλμανικού λόγου στην ΕΕ, η συζήτηση από μέρους της Αριστεράς για το ποια Ευρώπη θέλουμε είναι παραπάνω από επίκαιρη.

Η συζήτηση ωστόσο για την Τουρκία έχει και άλλες διαστάσεις που άπτονται του εν γένει μεσοανατολικού προβλήματος. Τουρκία και κουρδικό, Κουρδικό και πολιτική των ΗΠΑ και της ΕΕ στη Μέση Ανατολή είναι από τα κρίσιμα θέματα για τα οποία ένα αριστερό κόμμα οφείλει να προκαλεί συζητήσεις.

Τέλος, το θέμα του Κοσσόβου, ένα θέμα εξαιρετικά σημαντικό για τα Βαλκάνια, το οποίο φαίνεται να μην απασχολεί κανέναν στην Ελλάδα, αποτελεί αντικείμενο μιας καίριας συζήτησης.

Τα παραπάνω θέματα εντάσσονται σε μια πολύ ευρύτερη συζήτηση που αφορά την εντατικοποίηση του εθνικισμού στην Ελλάδα τον τελευταίο καιρό. Έναν εθνικισμό που τείνει να καταστεί «κανονικότητα», να εδραιωθεί ως ένας «αντιστεκόμενος» πατριωτισμός, κυρίως με τη συνεχή προβολή στα ΜΜΕ των βουλευτών του ΛΑΟΣ, του Ψωμιάδη και διάφορων άλλων. Τα πρώτα δείγματα αυτού του ανανεωμένου εθνικισμού τα διαπιστώσαμε με το βιβλίο της ΣΤ’ Δημοτικού, όταν η ακραία βιαιότητα, η ακραία επιθετικότητα, η υπονόμευση οποιουδήποτε διαλόγου καθιέρωσαν και εγκατάστησαν στον δημόσιο χώρο μια παλιά αλλά ανανεωμένη διάκριση: τη διάκριση ανάμεσα σε πατριώτες και εξωνημένους επιστήμονες. Συγχρόνως, με αφορμή το βιβλίο, το πισωγύρισμα σε παλιές καλές συνταγές, όπως αυτή της θυματοποίησης του ελληνικού έθνους που απειλείται από εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς, είναι πλέον γεγονός.

Η εντατικοποίηση του εθνικισμού, ωστόσο, αποτελεί τον υπ’αριθμό ένα κίνδυνο, όχι μόνο για τα γνωστά «εξωτερικά» εθνικά θέματα, αλλά και για τα εσωτερικά εθνικά θέματα. Η άνοδος του ρατσισμού που μεταφράζεται με επιθέσεις εναντίον των ξένων ακόμη και στα σπίτια τους ή με απίστευτα εξευτελιστική συμπεριφορά των αστυνομικών οργάνων εναντίον αλλοδαπών, εντάσσεται ακριβώς στο πρόβλημα της εντατικοποίησης του εθνικισμού.

Η Αριστερά σήμερα δεν μπορεί να έχει αποσπασματική και συγκυριακή αντιμετώπιση των «εξωτερικών» εθνικών θεμάτων. Δηλαδή, μια πολιτική για το μακεδονικό, μια άλλη για το κυπριακό ή το ελληνοτουρκικό. Όλα αυτά, αλλά και τα «εσωτερικά», όπως ο ρατσισμός, εντάσσονται στο πρόβλημα αντιμετώπισης του εθνικισμού. Χωρίς μια συνολική θέση για τον εθνικισμό, οι επιμέρους πολιτικές προτάσεις για τα εθνικά θέματα είναι στην ουσία άνευ αξίας, αφού τελικά τα θέματα αυτά θα λύνονται ή θα κουκουλώνονται από την εκάστοτε κυβέρνηση στο πλαίσιο του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων, και η Αριστερά θα μένει χωρίς θέση σε αυτά τα θέματα.