Η παρέμβαση της Χριστίνας Πουλίδου στην εκδήλωση της ΑΡΣΗ για το μέλλον της Ευρώπης στο Γκάζι στις 7.5.2007
 |
ΑΦΙΕΡΩΜΑ |
 |
Εθνικά και Διεθνή Θέματα
< Δελτία Τύπου
< Ρεπορτάζ
< Σκέψεις - Παρεμβάσεις
Πού βρισκόμαστε διαδικαστικά;
- από τον Ιούνιο 2006 σε διάλειμμα περισυλλογής. Η Γερμανική προεδρία απηύθυνε ερωτηματολόγιο 12 σημείων κι έκανε έναν κύκλο επαφών με τους sherpas που έληξε στις 4 Μαίου. Στα τέλη Μαίου, θα γνωστοποιήσει επίσης η Ομάδα Σοφών το πόρισμα των εργασιών της αναφορικά με τις αλλαγές που προτείνει να γίνουν στο ευρω-σύνταγμα. Στη σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου (21-22 Ιουνίου) η Προεδρία συνυπολογίζοντας αυτή την προεργασία, θα φέρει την πρότασή της για το περιεχόμενο που θα πρέπει να έχει η εξουσιοδότηση προς τη Διακυβερνητική Διάσκεψη. Οι ηγέτες θα εγκρίνουν την εντολή και θα αναλάβει η Διακυβερνητική να ετοιμάσει το σχέδιο των αλλαγών, που θα κληθούν να εγκρίνουν οι ηγέτες στη σύνοδο Κορυφής της Πορτογαλικής Προεδρίας τον Δεκέμβριο. Η επόμενη χρονιά, το 2008 θα αφιερωθεί στις επικυρώσεις, με στόχο πριν από τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2009, η νέα συνθήκη να είναι έτοιμη για εφαρμογή.
Πού βρισκόμαστε πολιτικά;
- η εκκρεμότητα των Γαλλικών Προεδρικών εκλογών έληξε, απομένει η διαδοχή Μπλέρ. Πρόθεση της Προεδρίας αλλά και της Επιτροπής είναι να υπάρξουν οι λιγότερες απαραίτητες αλλαγές. Αναλυτικά: Βρετανία, Τσεχία, Ολλανδία θέλουν να μετανομαστεί το όλο εγχείρημα σε «τροποποίηση της συνθήκης του 2001, της Νίκαιας» - να απαλειφθεί δηλαδή ο όρος του ευρω-συντάγματος. Βρετανία και Ολλανδία υποστηρίζουν ότι με αυτό τον τρόπο εκπίπτει και η πρόταση του δημοψηφίσματος, αφού έτσι η επικύρωση θα γίνει κοινοβουλευτικά. Η Τσεχία θέλει να φύγουν μαζί και τα σύμβολα (σημεία, εθνικός ύμνος). Η Ολλανδία θέλει να μείνουν. Η Βρετανία και η Τσεχία θέλουν να απαλειφθεί και η ιδέα για ένα/μία υπουργό Εξωτερικών, καθώς και η Χάρτα των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Ολλανδία θέλει να καταγραφούν τα κριτήρια βάσει των οποίων θα γίνεται κάθε μελλοντική διεύρυνση. Η Πολωνία και η Τσεχία θέλουν να αλλάξει το προτεινόμενο σύστημα των ψήφων (διττή πλειοψηφία). Η Τσεχία υποστηρίζει πως το χρονοδιάγραμμα δεν είναι πρόβλημα – η ΕΕ λειτουργεί και τώρα. Ο Πρόντι ζητά στο πλαίσιο της μινιμαλιστικής εκδοχής να μην απαλειφθεί η δυνατότητα όσων εταίρων μπορούν και θέλουν να προχωρήσουν ταχύτερα τη διαδικασία της ενοποίησης. Επισημαίνει ότι η βούληση των 18 χωρών που επικύρωσαν το ευρω-σύνταγμα δεν πρέπει να ακυρωθεί από την πίεση των δύο χωρών που το καταψήφισαν.
Το πολιτικό πρόβλημα:
- Η Προεδρία, σωστά εκ του ρόλου της θέτει ένα ποσοτικό πρόβλημα – να γίνουν οι λιγότερες αλλαγές, λέει. Το πρόβλημα όμως είναι ποιοτικό – η πρόταση να αλλάξει ο όρος του ευρωσυντάγματος είναι μια ελάχιστη αλλαγή, τεράστιας σημασίας. Ρεαλιστικά μιλώντας, ο όρος θα αποσυρθεί και ίσως ήταν λάθος που τέθηκε εξαρχής. Θα πρέπει όμως να διασωθούν ορισμένα χαρακτηριστικά που σηματοδοτούν την κατεύθυνση της ενοποίησης, δημιουργούν προηγούμενο και διαμορφώνουν τη βάση πάνω στην οποία η ΕΕ θα οικοδομήσει την ολοκλήρωσή της. Η επισήμανση του Πρόντι έχει αξία και δημιουργεί την πρώτη ρωγμή στο διαχειριστικό σύστημα τροποποίησης που προωθεί η Γερμανική Προεδρία και στο οποίο συνεργάζονται η Βρετανία, Ολλανδία, Τσεχία, Πολωνία. Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων προωθεί το ομοσπονδιακό μοντέλο, ενώ η Ευρώπη της μιας ταχύτητας προωθεί το διακυβερνητικό μοντέλο. Αυτό είναι πλέον σαφές και αναμφισβήτητο. Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων παραδόξως ενισχύει την έννοια της συνοχής και διατηρεί στη στρατηγική της την έννοια της διεύρυνσης. Η διεύρυνση, κακοποιήθηκε ως έννοια, εξαιτίας της παρούσας κρίσης – όμως είναι απαραίτητη για την Ευρώπη στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης. Για την Αριστερά, η διεύρυνση είναι έννοια οικεία στην Αριστερά λόγω της κουλτούρας της διεθνιστικής αλληλεγγύης.
- Ποια ποιοτικά χαρακτηριστικά πρέπει λοιπόν να διασώσουμε: καταρχάς, όπως είπαμε ορισμένες προτάσεις του ευρω-συντάγματος δηλωτικές μιας ενοποιητικής κατεύθυνσης – όπως είναι η θεσπιση του/της υπουργού Εξωτερικών. Επίσης το εργαλείο διαμόρφωσης μιας Ευρώπης δύο ταχυτήτων – δηλαδή τη θεσπιση της ενισχυμένης συνεργασίας. Τι άλλο; Ας ξαναδούμε την πραγματικότητα που γέννησε την ΕΟΚ. Θεμελιώδης λόγος ήταν η ειρήνη. Η ειρήνη προϋποθέτει τον σεβασμό στην ατομικότητα αυτών που είναι διαφορετικοί. Η ειρήνη είναι βιώσιμη όταν υποστηρίζεται από θεσμούς που προστατεύουν την αξιοπρέπεια των ατόμων – περισσότερο από την αξιοπρέπεια ομάδων, πολιτισμών ή θρησκειών. Η ουσία συνεπώς της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων πρέπει να διασωθεί.
Τι άλλο; Η παγκοσμιοποίηση έχει μια λογική – που λέει ότι η οικονομία της κλίμακας είναι προσοδοφόρα, άρα πρέπει να διαμορφώσουμε μεγάλες αγορές, ώστε μέσω της οικονομίας της κλίμακας να έχουμε μικρότερο κόστος και μεγαλύτερα οφέλη. Η ΕΕ αναγνώρισε και ακολούθησε αυτή τη λογική – δημιουργώντας την ενιαία αγορά και υιοθετώντας το ευρω. Στο πλαίσιο αυτό άνθισε η ιδεολογία του νέο-φιλελευθερισμού, που αποδίδει την έμφαση στην οικονομική διάσταση των εξελίξεων και συρρικνώνει τη διάσταση της κοινωνικής ισότητας, της κοινωνικής προστασίας, της κοινωνικής αλληλεγγύης. Αυτή η κουλτούρα, που κωδικά και περιεκτικά καλείται κοινωνικό κράτος, αποτελεί ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα, είναι η πολύτιμη κληρονομιά μας, είναι η προστιθέμενη αξία της ΕΕ και πρέπει να τη διασώσουμε. Ποιο είναι τελικά το πρόταγμα: περισσότερη οικονομική ελευθερία ή περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη;
Ποια ποιοτικά χαρακτηριστικά πρέπει να δημιουργήσουμε – γιατί είναι Αριστερή πρόταση η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων;
- Με το τρέχον διακυβερνητικό σύστημα, οι αποφάσεις λαμβάνονται στις Βρυξέλλες και απλώς εφαρμόζονται στα κράτη-μέλη, μέσω της ενσωμάτωσης του κοινοτικού κεκτημένου στην εθνική νομοθεσία. Με το σύστημα αυτό δημιουργείται μια διπλή στρέβλωση. Αφενός, οι κυβερνήσεις διαπραγματεύονται στις Βρυξέλλες συμβιβασμούς που εξυπηρετούν τα δικά τους (πολιτικά ή εθνικά) συμφέροντα – τα οποία όμως, δεν συμπίπτουν κατ΄ανάγκη με το κοινό συμφέρον των ευρωπαίων πολιτών. Αφετέρου, το μέρος εκείνο των αποφάσεων που λαμβάνονται οίκαδε – στο επίπεδο των κρατών-μελών – παράγουν συνέπειες που απλώνονται πέραν του τομέα της εθνικής δικαιοδοσίας. Οι εθνικές πολιτικές δηλαδή, δημιουργούν συχνά κλυδωνισμούς στο συλλογικό ευρωπαϊκό συμφέρον. Αυτό θα έπρεπε να το χαράσσει, να το υποστηρίζει και να το αναπτύσσει μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση – που δεν υπάρχει. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ένα άτυπο όργανο, ο ρόλος του οποίου είναι να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των κρατών-μελών. Η Ευρωβουλή εκπροσωπεί τους πολίτες, όμως δεν έχει νομοθετική πρωτοβουλία, ούτε εκλέγει κυβέρνηση, σ΄αυτήν λογοδοτεί περιορισμένα η Επιτροπή.
Η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων μπορεί συνεπώς και θα πρέπει να κατευθυνθεί προς τον εκδημοκρατισμό της Ευρώπης. Το δημοκρατικό έλλειμμα θα πάψει να γεννά τις στρεβλώσεις, όταν δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός δημόσιος χώρος, όταν εμπεδωθεί η έννοια του «δημόσιου αγαθού», όταν δημιουργηθεί η έννοια του «ευρωπαϊκού συμφέροντος», όταν οι ευρωπαίοι πολίτες συμμετέχουν στις αποφάσεις που κρίνουν την κατεύθυνση προς την οποία θα πρέπει να κινηθεί η ανάπτυξη των δημοσίων αγαθών. Αυτό σημαίνει ευρωπαϊκή δημοκρατία.
Σήμερα, η θεσμική κρίση της ΕΕ έχει γεννήσει την εντύπωση του τέλους μιας διαδρομής. Η ΕΕ που ξέραμε, αυτή που ονειρευτήκαμε δεν υπάρχει, ούτε φαίνεται ότι μπορεί να υπάρξει. Δεν είναι έτσι. Σήμερα, οι φιλο-ευρωπαίοι και οι ευρωσκεπτικιστές έχουν συμπέσει στην ίδια κοίτη – οι μέν υπό το κράτος της απογοήτευσης, οι δε υπό το κράτος του θριάμβου. Ο τεχνοκρατικός αποκλεισμός των πολιτών από τον δημοκρατικό έλεγχο έχει θρέψει την απογοήτευση – κι αυτό εκφράζεται με την άνοδο των δυνάμεων του λαϊκισμού, του ευρωσκεπτικισμού, του νέο-εθνικισμού. Το κλίμα πρέπει να αλλάξει – πρέπει να δούμε την κρίση όχι ως κίνδυνο αλλά ως ευκαιρία, πρέπει να ξαναδούμε την ΕΕ ως απάντηση στην πρόκληση της παγκοσμιοποίησης. Ο γεννήτορας της ΕΕ, ο Jean Monnet είχε σημειώσει πως «ο κόσμος θα δεχθεί την αλλαγή όταν πεισθεί από μια ανάγκη, και θα αναγνωρίσει την ανάγκη όταν βρεθεί σε κρίση». Κι αυτή είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση.
(Η παρέμβαση της Χριστίνας Πουλίδου στην εκδήλωση της ΑΡΣΗ για το μέλλον της Ευρώπης στο Γκάζι στις 7.5.2007)
