 |
ΑΦΙΕΡΩΜΑ |
 |
Παιδεία και Έρευνα
< Δελτία Τύπου
< Ρεπορτάζ
< Σκέψεις - Παρεμβάσεις
Ανακοίνωση του Ομίλου ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΗΜΕΡΑ (ΑΡΣΗ)
O Όμιλος Πολιτικού Προβληματισμού «Αριστερά Σήμερα» ( ΑΡ.ΣΗ) συνεχίζει τις συναντήσεις εργασίας και τις συζητήσεις με θέμα τη μεταρρύθμιση στο χώρο του Πανεπιστημίου. Στις συναντήσεις αυτές συζητείται διεξοδικά και αναλυτικά η πρόταση της ΑΡ. ΣΗ. στην κατεύθυνση διατύπωσης μιας πλήρους αντιπρότασης για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με το σκεπτικό ότι η σημερινή συγκυρία, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιβάλλει στον πανεπιστημιακό και στον ερευνητικό χώρο αλλαγές, που θα κατοχυρώνουν ταυτόχρονα τον κριτικό και τον αναπτυξιακό ρόλο της γνώσης, ως δημόσιου και κοινωνικού αγαθού. Σ’ αυτό το πλαίσιο οργανώνει την Τετάρτη 1/11/2006, στη Θεσσαλονίκη, δημόσια συζήτηση, με τη συμμετοχή έγκριτων πανεπιστημιακών και εκπροσώπων φορέων της πανεπιστημιακής κοινότητας .
Παράλληλα, για τη διευκόλυνση ενός προγραμματικού διαλόγου για τα ζητήματα αυτά, επεξεργαστήκαμε ένα συνοπτικό κείμενο βασικών θέσεων, το οποίο απευθύνουμε στους καθ’ ύλη αρμόδιους φορείς και την ίδια την πανεπιστημιακή κοινότητα (ΠΟΣΔΕΠ, ΥΠΕΠΘ, Σύνοδος Πρυτάνεων, Επιτροπές Παιδείας των Κομμάτων), με στόχο τη διατύπωση ενός συνεκτικού σχεδίου μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην προοπτική ενός ενιαίου χώρου παιδείας και έρευνας.
( Ακολουθεί το κείμενο, το οποίο δημοσιεύεται και στα ΝΕΑ της 27/10/2006)
ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΤΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΈΡΕΥΝΑΣ
Ο χώρος της ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας είναι σε κρίση. Οι κυβερνητικές ευθύνες (σήμερα αλλά όχι μόνο) προέχουν. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο έχει εξαντλήσει την όποια δυναμική του. Αλλά και η επιστημονική κοινότητα έχει τις δικές της ευθύνες. Μέσα στα Ιδρύματα οι κανόνες λειτουργίας και δεοντολογίας ευτελίζονται.
Για την έξοδο από την κρίση είναι επιτακτική μια ευρεία και ριζική μεταρρύθμιση. Οι πανεπιστημιακοί και ερευνητές, που ασπάζονται τις ιστορικές αρχές της ανανεωτικής αριστεράς, καταθέτουμε τις αρχικές βασικές θέσεις μας, ως συμβολή σε ένα διάλογο που πρέπει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων. Το πλήρες κείμενο -και η συζήτηση γύρω από αυτό- είναι προσβάσιμα στη ηλεκτρονική διεύθυνση www . arsh . gr.
1. Για ένα νέο συμβόλαιο ανάμεσα στην Πολιτεία και τα Πανεπιστήμια
Άμεσες προϋποθέσεις
Ö Η πολιτεία να εγγυηθεί: (α) τη πλήρη θεσμική την αυτοτέλεια των πανεπιστημίων, την οικονομική τους στήριξη (υποδομές: κατά περίπτωση, λειτουργικές δαπάνες στο επίπεδο τουλάχιστον του μέσου όρου της Ε.Ε.) και την (άμεση και έμμεση) προώθηση της έρευνας, (β) την ελευθερία της επιστημονικής σκέψης και έρευνας και το ακαδημαϊκό άσυλο σε όλους τους χώρους τους των ΑΕΙ.
Ö Τα πανεπιστήμια να εγγυηθούν: (α) την πλήρη διαφάνεια για το έργο των Ιδρυμάτων και του επιστημονικού προσωπικού τους (υποχρεωτική χρήση του διαδικτύου, άμεση πρόσβαση σε όλους, ειδική μέριμνα για τους μαθητές του Λυκείου), (β) την ποιότητα του έργου τους και την πιστοποίησή της με περιοδική αυτοαξιολόγηση και εξωτερική αξιολόγηση της πορείας και του έργου των Ιδρυμάτων και του προσωπικού τους.
Μεσοπρόθεσμοι στόχοι
Ö Να ιδρυθεί Υπουργείο Παιδείας και Έρευνας, με ευθύνη την ενιαία συγκρότηση και πολιτική διεύθυνση του ενιαίου χώρου ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας.
Ö Να συσταθεί Εθνικό Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας -από μέλη ΔΕΠ και Ερευνητές που προτείνονται από τα Ιδρύματα- για την καλύτερη οργάνωση της συστηματικής διαβούλευσης και της διαδικασίας με στόχο την υλοποίηση αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, όπως:
· Η ένταξη των Ερευνητικών Κέντρων στο ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, για να απελευθερωθούν όλες οι θετικές συνέργιες (συμμετοχή Ερευνητών στη διδασκαλία και σε προπτυχιακό αλλά κυρίως σε μεταπτυχιακό επίπεδο, στα δίκτυα των Ερευνητικών Κέντρων να συμμετέχουν και ερευνητικές και ομάδες ή εργαστήρια των ΑΕΙ) και
· Η σταδιακή αναβάθμιση των ΤΕΙ και η βαθμιαία ενσωμάτωση τους σε πλήρες πανεπιστημιακό καθεστώς.
2. Για την διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια
Ö Να μετατοπιστεί δραστικά το κέντρο βάρους του κανονιστικού πλαισίου στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας κάθε Ιδρύματος. Οι Εσωτερικοί Κανονισμοί προσαρμόζονται στη γενικώς ισχύουσα νομοθεσία, συνεκτιμώντας τις ιδιομορφίες του κάθε ιδρύματος. Όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από τα συλλογικά όργανα και εκτελούνται από τη διοίκηση των Ιδρυμάτων. Το Υπουργείο επεμβαίνει μόνο μετά από καταγγελίες όσων έχουν έννομο συμφέρον ή αυτεπαγγέλτως όταν υπάρχουν αποχρώσες ενδείξεις για παρατυπίες.
Ö Να καθιερωθεί ο δεσμευτικός 4ετής προγραμματισμός «βάση στόχων». Να εξασφαλιστεί η ευέλικτη και διαφανής διαχείριση των πόρων των ΑΕΙ, με την καλύτερη οργάνωση των οικονομικών υπηρεσιών, με την προκήρυξη των θέσεων των προϊσταμένων, με τη σύσταση Ειδικών Λογαριασμών Δαπανών για τις τρέχουσες δαπάνες εκπαίδευσης και έρευνας, με τον έλεγχο της νομιμότητας των δαπανών από το Ελεγκτικό Συνέδριο και Ορκωτούς Λογιστές που ορίζει το Υπουργείο, με τη περιορισμένη χρονική θητεία προϊσταμένων και ελεγκτών.
3. Για τη δημοκρατική διακυβέρνηση των Ιδρυμάτων
Ö Να κατοχυρωθεί η καθολική ψηφοφορία των μελών κάθε ομάδας ψηφοφόρων. Για την εκλογή των οργάνων διοίκησης να συνεκτιμάται ο συντελεστής βαρύτητας της κάθε ομάδας και η συμμετοχή των μελών της στην ψηφοφορία.
Ö Το άσυλο να τεθεί υπό την εποπτεία της Συγκλήτου και να περιφρουρείται από προσωπικό του κάθε Ιδρύματος. Σε απολύτως έκτακτες περιπτώσεις, το Πρυτανικό Συμβούλιο αναλαμβάνει την ευθύνη των αποφάσεων οι οποίες επικυρώνονται ή μη από τη Σύγκλητο (ψήφος εμπιστοσύνης) τις αμέσως προσεχείς ημέρες.
4. Για τη βελτίωση της ποιότητας των σπουδών
Ö Να βελτιωθεί το σύστημα εισαγωγής των φοιτητών στα ΑΕΙ, με την εισαγωγή σε Σχολές και με τον περιορισμό των εισαγωγικών εξετάσεων στις Σχολές ή Τμήματα υψηλής ζήτησης. Η διενέργεια εξετάσεων -όπου είναι αναγκαίες- να γίνεται με κριτήρια των ιδρυμάτων αλλά υπό την εποπτεία του Υπουργείου. Να μελετηθεί η δυνατότητα λειτουργίας προπαρασκευαστικού έτους, με στόχο να καταργηθούν πλήρως οι εισαγωγικές εξετάσεις. Να περιοριστεί δραστικά οι εισαγωγή φοιτητών από το «παράθυρο».
Ö Να ενισχυθούν δραστικά οι υποδομές που συνδέονται με το κόστος ζωής (στέγαση, σίτιση, κίνηση, κλπ) των φοιτητών και με τις εκτός σπουδών παράλληλες δραστηριότητές τους (χώροι άθλησης, αναψυχής και καλλιτεχνικής δημιουργίας). Να οργανωθούν ειδικά γραφεία ενημέρωσης και υποστήριξης των φοιτητών κατά τη διάρκεια των σπουδών τους και την ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Να ενισχυθούν οι οικονομικά ασθενείς φοιτητές με αντισταθμιστικές υποτροφίες και με μακροπρόθεσμα άτοκα εκπαιδευτικά δάνεια.
Ö Να αναγνωριστεί θεσμικά το επικουρικό έργο των υποψηφίων διδακτόρων και να δημιουργηθούν επαρκείς θέσεις για επιστημονικούς συνεργάτες μερικής απασχόλησης και αμοιβής.
Ö Να αποκατασταθούν οι κανόνες και οι βασικές λειτουργίες που εγγυώνται την κανονική ροή των προγραμμάτων και την ποιότητα των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών.
Ö Να ενισχυθεί η μάθηση αντί της παθητικής παρακολούθησης, με την κατάργηση το ενός και μοναδικού συγγράμματος (χωρίς να καταργηθεί η οικονομική ενίσχυση για την αγορά συγγραμμάτων), με τη χρήση πολλαπλής βιβλιογραφίας και της δανειστικής βιβλιοθήκης, με τη σύνταξη οδηγών μελέτης και βοηθημάτων, με τη ενεργό συμμετοχή των φοιτητών και τη μερική ή συνολική αντικατάσταση των εξετάσεων από ασκήσεις και ατομικές ή συλλογικές εργασίες, με τη χρήση του διαδικτύου και της ιστοσελίδας του μαθήματος ως συμπληρωματικού μέσου για την ενημέρωση και την άσκηση των φοιτητών, με τη βοήθεια του διδάσκοντος από υποψήφιους διδάκτορες, μεταπτυχιακούς, τελειόφοιτους φοιτητές και άλλα στελέχη των ιδρυμάτων που έχουν τα προσόντα.
Ö Να επιτραπεί η οριζόντια κινητικότητα των φοιτητών και η υπό προϋποθέσεις «δεύτερη ευκαιρία» επιλογής (διαφοροποίηση πτυχίου με μαθήματα από άλλα Τμήματα, διατμηματικό πτυχίο, αλλαγή Τμήματος).
5. Για τα δικαιώματα & τις υποχρεώσεις των μελών ΔΕΠ & Ερευνητών
Ö Να καθιερωθεί η πλήρης και αποκλειστική απασχόληση των διδασκόντων, με βελτίωση των αποδοχών τους και περιορισμό της περαιτέρω απασχόλησής τους μόνο σε επιχορηγούμενα ερευνητικά έργα μέσω των Ειδικών Λογαριασμών Έρευνας του Ιδρύματος στο οποίο υπηρετούν.
Ö Να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και η αξιοκρατία κατά την εκλογή, εξέλιξη και μονιμοποίηση των διδασκόντων και ερευνητών, με το «άνοιγμα» των εκλεκτορικών σωμάτων και των εισηγητικών επιτροπών (τουλάχιστον κατά το 1/3) σε εκλέκτορες από άλλα ιδρύματα του εσωτερικού ή/και του εξωτερικού. Να εξασφαλιστεί ταυτόχρονα η ολοκλήρωση σε εύλογο χρονικό διάστημα της διαδικασίας εκλογής ή/και εξέλιξης.
Ö Να ενισχυθεί η ευελιξία και κινητικότητα που διευκολύνει συνεργασίες, ανταλλαγές και διάχυση της γνώσης και της εμπειρίας, με διδάσκοντες μερικής απασχόλησης, με απασχόληση διδασκόντων σε δύο Ιδρύματα, με προσκεκλημένους καθηγητές από άλλα ΑΕΙ αλλά και Ερευνητικά Κέντρα, καθώς και με την απασχόληση ειδικών συνεργατών και επιστημόνων (περιορίζοντας δραστικά την κατάχρηση αυτής της ευελιξίας, όπως γίνεται σήμερα με το ΠΔ 407/ 87).
Ö Να προβλεφθεί ρητώς για τα μέλη ΔΕΠ των ΑΕΙ η προϋπόθεση της διδακτικής ικανότητας και συνέπειας, ως πάγια συνθήκη για μια δημιουργική σχέση ανάμεσα σε διδάσκοντες και διδασκόμενους. Ειδικότερα, να καθιερωθεί: (α) η συστηματική αξιολόγηση (με εμπιστευτικά ερωτηματολόγια) από τους φοιτητές της διδακτικής ικανότητας των διδασκόντων αλλά και της συνέπειας και αποτελεσματικότητας με την οποία ασκούν τα καθήκοντά τους, (β) η επεξεργασία των ερωτηματολογίων και η σε βάθος διερεύνηση των «μηνυμάτων» τους από το «συνήγορο του φοιτητή», που ορίζεται από τη Σύγκλητο, επεξεργάζεται και υποβάλλει κάθε χρόνο έκθεση αξιολόγησης της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου του προσωπικού του Ιδρύματος, (γ) ο υποχρεωτικός δειγματοληπτικός έλεγχος από τα αρμόδια όργανα, της φυσικής παρουσίας των διδασκόντων, της ποιότητας και καταλληλότητας του εκπαιδευτικού υλικού και των μέσων που χρησιμοποιούν στα μαθήματα και εργαστήρια.
Ö Να καθιερωθεί η υποχρέωση όλων των συλλογικών οργάνων να αφιερώνουν μία ειδική συνεδρίαση κάθε χρόνο με μοναδικό θέμα ημερήσιας διάταξης την αξιολόγηση του διδακτικού έργου, τα ουσιώδη δεδομένα και συμπεράσματα της οποίας αποτελούν βασικό κριτήριο της αξιολόγησης κάθε Τμήματος και του Ιδρύματος και δημοσιοποιούνται στο διαδικτυακό τόπο του ΑΕΙ και των Τμημάτων.
