Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, 15/10/2006
 |
ΑΦΙΕΡΩΜΑ |
 |
Παιδεία και Έρευνα
< Δελτία Τύπου
< Ρεπορτάζ
< Σκέψεις - Παρεμβάσεις
ΑΠΟΛΙΤΙΣΤΑ ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΑ (15.10.2006) Δ.Ν.ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ
(Αναδημοσίευση από την εφημερίδα το ΒΗΜΑ)
Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΑΥΡΙΟ
Την περασμένη Κυριακή δοκίμασα την τυπική σύσταση ενός σημαντικού συμποσίου, που πραγματοποιήθηκε στις 2 Οκτωβρίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με πρωτοβουλία του «Ομίλου Προβληματισμού και Παρέμβασης», υπό την επιγραφή «Αριστερά Σήμερα» (συντομογραφία: ΑΡΣΗ). Θέμα του συμποσίου: η «Ενιαία Οργάνωση και Λειτουργία της Ανώτατης Εκπαίδευσης και ΄Ερευνας». Εισηγητής: ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, πλαισιωμένος από έξι συζητητές (Μπαλτάς, Λουλούδης, Κιντή, Δημόπουλος, Λουκάς, Τσούκας). Συντονιστής: ο Δημήτρης Κυρτάτας. Επιχειρώ σήμερα κάποια σχόλια επί της ουσίας.
Προηγείται η εξήγηση γλωσσικής διαστροφής της «Αριστεράς Σήμερα» σε «Αριστερά αύριο», με αποτέλεσμα να καταστρέφεται έτσι και η αμφισημία της κεφαλαιογράμματης συντομογραφίας ΑΡΣΗ, η οποία μοιάζει να παραπέμπει, εκτός των άλλων, στο ασήκωτο βάρος της αριστερής μας μοίρας. Συνειρμός που με πήγε λοξά στους επόμενους στίχους του Σεφέρη: Βουλιάζει όποιος σηκώνει τις μεγάλες πέτρες· / τούτες τις πέτρες τις εσήκωσα όσο βάσταξα / τούτες τις πέτρες τις αγάπησα όσο βάσταξα / τούτες τις πέτρες, τη μοίρα μου. / Πληγωμένος από το δικό μου χώμα / τυραννισμένος από το δικό μου πουκάμισο / καταδικασμένος από τους δικούς μας θεούς, / τούτες τις πέτρες. Επί του προκειμένου τώρα :
Το συμπόσιο βασίστηκε σε γραπτή εισήγηση είκοσι έξι σελίδων, η οποία είναι προσιτή στην ιστοσελίδα του φερώνυμου ομίλου (όπου αναγράφονται, μαζί με τις αρχές και τους σκοπούς, και τα πρόθυμα ιδρυτικά του μέλη). Στην εισήγηση προτάσσονται: Εισαγωγή, Προϋποθέσεις, Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης και ΄Ερευνας. Επιβάλλονται πέντε συστηματικά κεφάλαια, καθένα με τις εσωτερικές του κατανομές: Γενικές Αρχές· Ακαδημαϊκή, Διοικητική και Οικονομική Αυτοτέλεια· Εκλογή Οργάνων-Κανόνες Δεοντολογίας· Προπτυχιακές και Μεταπτυχιακές Σπουδές· Δικαιώματα και Υποχρεώσεις Μελών ΔΕΠ και Ερευνητών.
Στις προφανείς αρετές της εισήγησης, που ομολογήθηκαν και στη συζήτηση, ανήκουν προπαντός: η θεματική της πληρότητα ·ο νηφάλιος και δόκιμος (που πάει να πει: δοκιμαστικός και αδογμάτιστος) τρόπος και τόνος της ·η άμυνα της απέναντι στην (αύξουσα και διάχυτη στις μέρες μας) συνθηματολογία· η απόσταση ασφαλείας από συνδικαλιστικούς φορείς και κομματικούς χώρους, χωρίς τούτο να σημαίνει πολιτική ουδετερότητα. Στα ειδικότερα εξάλλου προσόντα της εισήγησης αναγνωρίζονται τρεις τουλάχιστον προτάσεις: για αμοιβαία σύνταξη και επικοινωνία πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και ερευνητικών κέντρων, με τη δυνατότητα μάλιστα ανταλλαγής επιστημονικού προσωπικού· για συνάρτηση των ΤΕΙ με τα οικεία τμήματα των πανεπιστημιακών σχολών· για αδιαχώριστη συνάφεια ανάμεσα στην ακαδημαϊκή και διοικητική αυτοτέλεια αφενός, και στην οικονομική αυτοτέλεια αφετέρου. Τέλος στο ήθος της συνολικής παρέμβασης προσγράφεται η επιλογή να μην υπάρχουν προαποφασισμένοι αποκλεισμοί προσώπων και ιδεών.
Τα καλά και σωστά δεν αποκλείουν βέβαια τα αμφίβολα και λαθεμένα. Στον εντοπισμό εξάλλου αυτών και στη διόρθωσή τους αποσκοπούσε η συζήτηση της συντελεσμένης Δευτέρας. Εδώ θα επιμείνω σε μία μόνον επιφύλαξη, λιγότερο ουσίας και περισσότερο μεθόδου. Η προκείμενη εισήγηση, έτσι όπως είναι διατυπωμένη, δίνει τη εντύπωση πως υπακούει περισσότερο στην αρχή της δεοντολογίας και λιγότερο της διεκδίκησης. Τούτο σημαίνει ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, παραμένει αδιευκρίνιστος ο προορισμός του προγραμματικού αυτού κειμένου: είναι δεοντολογικός ή διεκδικητικός; Ασάφεια που κλονίζει κάπως και την εγκυρότητα του «σήμερα» στην επιγραφή του ομίλου.
Η εκκρεμότητα αυτή αφήνει ακάλυπτο και το συναφές ερώτημα: αν τα προτεινόμενα μέτρα θα ισχύσουν συγχρόνως και στο σύνολό τους· ή αν επιβάλλεται προηγουμένως να ιεραρχηθούν (σε πρωταρχικά και δευτερεύοντα·σε επείγοντα και μεσοπρόθεσμα· σε υποχρεωτικά και προαιρετικά, κτλ.). Παράδειγμα η ριζοσπαστική πράγματι ιδέα για ίδρυση αυτόνομου «Υπουργείου Παιδείας και ΄Ερευνας». Δεδομένου ότι η πρόταση αυτή εντάσσεται στις «Γενικές Αρχές» και προβάλλεται πρώτη στη σειρά, ερωτάται αν θεωρείται αναφαίρετη προϋπόθεση για όλα τα επόμενα;
Για να μην παρεξηγηθώ: δεν προτείνω την αποσύνδεση της διεκδίκησης από τη δεοντολογία. ΄Εχουμε πείρα αυτής της θεαματικής τακτικής, η οποία απομονώνει κάποια εύλογα αιτήματα (λόγου χάριν το μισθολογικό ή την απόρριψη των ιδιωτικών πανεπιστημίων) ως συνθήματα ανυποχώρητου αγώνα, αφήνοντας στην άκρη άλλες ουσιαστικές ελλείψεις και κακοδαιμονίες της πανεπιστημιακής ζωής. Ωφέλιμος και ευκταίος είναι ο συνδυασμός των δύο αυτών τρόπων, επειδή ακριβώς χρειάζονται και οι δύο: η δεοντολογία ως ευρηματικός λόγος· η διεκδίκηση ως έμπρακτη επικύρωση. ΄Αλλως κινδυνεύει η πανεπιστημιακή κοινότητα να παραμείνει διχασμένη: σε εκείνους που επιμένουν (κάπως αυτάρεσκα) μόνον να σκέφτονται και σε όσους χειρίζονται (και διαχειρίζονται) τις επίκαιρες διεκδικήσεις –εξαιρείται, για ευνόητους λόγους, η κατηγορία της άνετης ουδετεροφιλίας.------
